Trang chủ » Cảm nhận đoạn trích Cảnh ngày xuân lớp 9 hay nhất

Cảm nhận đoạn trích Cảnh ngày xuân lớp 9 hay nhất

Bài làm 1
 
Nguyễn Du là một đại thi hào của dân tộc, là một danh nhân văn hóa thế giới được UNESCO công nhận. Ông có đóng góp to lớn với một khối lượng thơ văn đồ sộ cho dân tộc. Trong những tác phẩm ấy, nổi bật nhất là bài thơ “Truyện Kiều’’. Truyện kiều là bài thơ được viết bằng thể lục bát nói về số phận của những người phụ nữ có số phận bất hạnh, họ phải chịu nhiều tủi nhục và đau đớn. Đồng thời cũng lên án những kẻ ích kỉ hèn mọn chỉ quan tâm đến lợi ích của mình. Đoạn trích “ Cảnh ngày xuân’’ có lẽ là đoạn tiêu biểu nhất về tả cảnh thiên nhiên. Đoạn trích nằm ở phần đầu của truyện kiều. Vào ngày tết thanh minh chị em thúy kiều đi tảo mộ và hiện ra trước mắt người đọc là một bức tranh thiên nhiên tươi đẹp và tâm trạng của người du xuân khi trở về.
 
Mở đầu bài thơ hiện ra một bức tranh xuân trong sáng, nhẹ nhàng và tinh khôi:
 
Ngày xuân con én đưa thoi
 
Thiều quang chín chục đã ngoài sáu mươi.
 
Cỏ non xanh tận chân trời,
 
Cành lê trắng điểm một vài bông hoa.
 
Hai câu thơ đầu gợi tả cho ta về không gian và thời gian. Câu thơ “ Ngày xuân con én đưa thoi’’ là câu thơ gợi tả về không gian. Trên nền  trời cao rộng, đàn én lượn qua lượn lại , chao liệng như thoi đưa vào những tháng cuối của mùa xuân. Cũng như chỉ thời gian trôi nhanh giống như những chú én đang vụt bay trên trời xanh. Mùa xuân có chín mươi ngày vậy mà bây đã qua sáu mươi ngày, đã bước sang tháng ba rồi. Làm cho con người ta thấy vấn vương, tiếc nuối khi sắp kết thúc một mùa xuân. “Thiều quang’’ là chỉ ánh sáng của mùa xuân, nó không chói chang như mùa hạ hay yếu ớt của mùa đông mà nó là ánh sáng ấm áp, mang đến sức sống cho muôn loài.
 
Hai câu thơ sau được tác giả khắc họa tuyệt đẹp với hai màu xanh và trắng. Chữ “tận” mở ra một không gian bao la bát ngát không có điểm dừng. Thảm cỏ non trải rộng đến chân trời là để làm màu nền cho bức tranh mùa xuân. Trên bầu trời xanh ngát ấy xuất hiện màu trắng của vài bông hoa lê. Từ “điểm” tĩnh như không tĩnh, làm cho ta liên tưởng thiên nhiên có tâm hồn, biết làm đẹp giống như một con người. Chỉ một vài màu trắng của hoa lê mà làm câu văn trở nên sống động và nổi bật trong sắc trời mùa xuân. Bằng một vài nét chấm phá, tác giả đã vẽ lên một bức tranh sinh động, hấp dẫn, khiến cho người đọc cảm giác mình đang đứng trước khung cảnh của mùa xuân.
 
Nếu bốn câu thơ đầu là một bức tranh của mùa xuân thì tám câu tiếp là bức tranh của lễ hội trong tiết thanh minh :
 
“Thanh minh trong tiết tháng ba
 
Lễ là tảo mộ hội là đạp thanh
 
Gần xa nô nức yến anh
 
Chị em sắm sửa bộ hành chơi xuân
 
Dập dìu tài tử giai nhân
 
Ngựa xe như nước áo quần như nêm
 
Ngổn ngang gò đống kéo lên
 
Thoi vàng vó rắc tro tiền giấy bay”.
 
Từ xa xưa dân tộc ta đã có phong tục là đi tảo mộ người thân đầu năm để thăm viếng sửa sang lau chùi cho sạch sẽ và du xuân ở chốn đồng quê trong khí tiết thanh minh. Các danh từ, động từ, tính từ “ yến anh, chị em, tài tử, giai nhân, ngựa xe, áo quần, sắm sửa, dập dìu, gần xa, nô nức” là chỉ một không gian có rất nhiều người đặc biệt là các chàng trai và cô gái đi du xuân  đầu năm tạo không khí đông vui, nhộn nhịp và náo nhiệt của buổi hội gắn với một tâm trạng của mỗi người đi hội. Ai cũng háo hức  sắm sửa trang phục, trang sức để  chuẩn bị tham gia lễ hội. Đó không những là buổi hội mà còn là nơi se duyên cho các cặp nam thanh nữ tú chưa tìm được định mệnh của mình.
 
Bên cạnh hình ảnh  người đi du xuân là hình ảnh những đống tro bên cạnh nấm mồ, những đống tro ấy chính là người ta đốt tiền giấy để tưởng nhớ những người thân đã khuất:
 
“Ngổn ngang gò đống kéo lên
 
Thoi vàng vó rắc tro tiền giấy bay”.
 
Dù là người đang sống hay người đã khuất đều cầu nguyện mong được hạnh phúc. Người đã mất thì khi họ chết đi cũng mong con cháu mình luôn được mạnh khỏe, bình an và hạnh phúc. Người đang sống họ ước mong được một tương lai tốt đẹp, hạnh phúc và cầu nguyện cho những người đang nằm dưới nấm mồ kia được yên nghỉ.
 
Người ta thường nói cuộc chơi nào rồi cũng sẽ đến lúc phải kết thúc. Không có cái gì là trường tồn mãi mãi cả. Khi lễ hội kết thúc chị em Kiều ra về trong cảnh chiều tà và mang một tâm trạng sầu mặc:
 
“Tà tà bóng ngả về tây
 
Chị em thơ thẩn dang ra về
 
Bước dần theo ngọn tiểu khê
 
Lần xem phong cảnh có bề thanh thanh
 
Nao nao dòng nước uốn quanh
 
Dịp cầu nho nhỏ cuối ghềnh bắc ngang”.
 
Không khí vui tươi, náo nhiệt không còn nữa mà nó đang mờ nhạt dần theo ánh nắng. Trời đã về chiều, mặt trời đã lặn sau chân núi, chỉ còn những ánh sáng yếu ớt của những tia nắng còn sót lại. Các từ láy thanh thanh, nao nao, tà tà, thơ thẩn gợi tả sắc thái của cảnh vật và cũng chính là tâm trạng của con người. Dường như cảnh vật cũng thấu hiểu lòng người, cũng  khoác lên mình một màu u buồn. Nguyễn Du sử dụng thủ pháp nghệ thuật tả cảnh ngụ tình mượn cảnh vật để nói lên tâm trạng của con người. Một tâm trạng bâng khuâng, thơ thẩn như đang suy nghĩ về một vấn đề nào đó và dự cảm có điều gì đó sẽ xảy ra trong tương lai sắp tới.
 
Có thể nói đây là một bức tranh thiên nhiên tuyệt đẹp có cảnh có tình. Được coi là một trong những bức tranh thiên nhiên đẹp nhất trong “Truyện Kiều’’ của Nguyễn Du. Sử dụng ngôn từ giàu hình ảnh mang tính chọn lọc, bút pháp tả cảnh thiên nhiên đặc sắc tả cảnh điểm xuyết, tả cảnh ngụ tình,… Cho ta thấy được tài năng của tác giả.
 
Bài làm 2
 
Tuyệt tác “Truyện Kiều” của Nguyễn Du không chỉ mang những giá trị xã hội sâu sắc mà còn làm say lòng người đọc ở những đoạn thơ tả cảnh tuyệt bút. Một trong số đó là đoạn trích “Cảnh ngày xuân” (trích Truyện Kiều, sách Ngữ văn 9, tập một – NXB Giáo dục, 2008).
 
Đoạn trích nằm ở phần đầu của tác phẩm. Vào ngày Tết Thanh minh, chị em Thúy Kiều đi tảo mộ. Thiên nhiên và con người ngày xuân hiện lên tươi tắn, xinh đẹp đông vui nhộn nhịp dưới đôi mắt “xanh non biếc rờn” của những chàng trai, cô gái tuổi đôi tám.
 
Bốn câu thơ đầu gợi lên khung cảnh mùa xuân tươi đẹp, trong sáng:
 
“ Ngày xuân con én đưa thoi,
 
Thiều quan chín chục đã ngoài sáu mươi.
 
Cỏ non xanh tận chân trời,
 
Cành lê trắng điểm một vài bông hoa”…
 
Không gian mùa xuân được gợi nên bởi những hình ảnh những cánh én đang bay lượn rập rờn như thoi đưa. Sự mạnh mẽ, khỏe khắn của những nhịp cánh bay cho thấy rằng mùa xuân đang độ viên mãn tròn đầy nhất. Quả có vậy: “Thiều quang chín chục đã ngoài sáu mươi” có nghĩa là những ngày xuân tươi đẹp đã qua đi được sáu chục ngày rồi, như vậy bây giờ đang là thời điểm tháng ba.
 
Nền cảnh của bức tranh thiên nhiên được hoạ nên bởi màu xanh non, tươi mát của thảm cỏ trải ra bao la: “Cỏ non xanh tận chân trời”, sắc cỏ tháng ba là sắc xanh non, tơ nõn mềm mượt êm ái. Huống chi cái sắc ấy trải ra “tận chân trời” khiến ta như thấy cả một biển cỏ đang trải ra rập rờn, đẹp mắt. Có lẽ chính hình ảnh gợi cảm ấy đã gợi ý cho Hàn Mặc Tử hơn một thế kỉ sau viết nên câu thơ tuyệt bút này: “Sóng cỏ xanh tươi gợn tới trời”. Trên nền xanh tươi, trong trẻo ấy điểm xuyết sắc trắng tinh khôi của vài bông hoa lê. Chỉ là “vài bông” bởi những bông hoa lê đang thì chúm chím chưa muốn nở hết. Hoa như xuân thì người thiếu nữ còn đang e ấp trong ngày xuân. Chữ điểm có tác dụng gợi vẻ sinh động, hài hoà. ở đây, tác giả sử dụng bút pháp hội hoạ phương Đông, đó là bút pháp chấm phá.
 
Hai câu thơ tả thiên nhiên ngày xuân của Nguyễn Du có thể khiến ai đó liên tưởng đến hai câu thơ cổ của Trung Quốc: hương thơm của cỏ non, màu xanh mướt của cỏ tiếp nối với màu xanh ngọc của trời, cành lê có điểm một vài bông hoa. Nhưng cảnh trong hai câu thơ này đẹp mà tĩnh tại. Trong khi đó gam màu nền cho bức tranh mùa xuân trong hai câu thơ của Nguyễn Du là thảm cỏ non trải rộng tới tận chân trời. Trên cái màu xanh cùa cỏ non ấy điểm xuyết một vài bông lê trắng (câu thơ cổ Trung Quốc không nói tới màu sắc của hoa lê). Sắc trắng của hoa lê hoà hợp cùng màu xanh non mỡ màng của cỏ chính là nét riêng trong hai câu thơ của Nguyễn Du. Nói gợi được nhiều hơn về xuân: vừa mới mẻ, tinh khôi, giàu sức sống lại vừa khoáng đạt, trong trẻo, nhẹ nhàng và thanh khiết.
 
Thiên nhiên trong sáng, tươi tắn và đầy sức sống, con người cũng rộn ràng, nhộn nhịp để góp phần vào những chuyển biến kì diệu của đất trời.
 
Sáu câu thơ tiếp của bài thơ tái hiện phong tục tảo mộ (viếng mộ, sửa sang phần mộ của người thân) và du xuân (hội đạp thanh) trong tiết Thanh minh. Không khí rộn ràng của lễ hội mùa xuân được gợi lên bởi hàng loạt các từ ghép tính từ, danh từ, động từ: yến anh, chị em, tài tử, giai nhân, sắm sửa, dập dìu, gần xa, nô nức. Chúng được đặt cạnh nhau dồn dập gợi nên không khí đông đúc, vui tươi sôi nổi. Đó không chỉ là không khí lễ hội mà còn mang đậm màu sắc tươi tắn, trẻ trung của tuổi trẻ:
 
“Gần xa nô nức yến anh
 
Chị em sắm sửa bộ hành chơi xuân
 
Dập dìu tài tử giai nhân
 
Ngựa xe như nước áo quần như nêm”.
 
Nhưng hội họp rồi hội phải tan. Sau những giây phút sôi nổi, chị em Thúy Kiều phải rời buổi du xuân trở về:
 
“Tà tà bóng ngả về tây,
 
Chị em thơ thẩn dan tay ra về.
 
Bước lần theo ngọn tiểu khê,
 
Lần xem phong cảnh có bề thanh thanh.
 
Nao nao dòng nước uốn quanh,
 
Dịp cầu nho nhỏ cuối ghềnh bắc ngang” …
 
Bên cạnh vẻ thanh thoát, dịu nhẹ của mùa xuân như ở những câu thơ trước, khung cảnh mùa xuân đến đây đã mang một sắc thái khác với bức tranh lễ hội rộn ràng, nhộn nhịp. Cảnh vật toát lên vẻ vương vấn khi cuộc du xuân đã hết. Các từ láy tà tà, thơ thẩn, thanh thanh, nao nao, nho nhỏ vừa gợi tả sắc thái cảnh vật vừa gợi ra tâm trạng con người. Dường như có cái gì đó đang mơ hồ xâm lấn, cảnh vật đã nhuốm sắc thái vương vấn, man mác của tâm trạng con người, ở đây, Nguyễn Du đã sử dụng bút pháp tả cảnh ngụ tình để mượn cảnh vật mà diễn tả những rung động tinh tế trong tâm hồn những người , thiếu nữ. Những từ láy được sử dụng trong đoạn thơ đểu là những từ láy có tính giảm nhẹ. “Tà tà” diễn tả bóng chiều đang từ từ nghiêng xuống; “thơ thẩn” lại diễn tả tâm trạng bâng khuâng dịu nhẹ không rõ nguyên nhân (nó gần với nỗi buồn “tôi buồn không hiểu vì sao tôi buồn” của Xuân Diệu sau này) “thanh thanh” vừa có ý nghĩa là sắc xanh nhẹ nhàng vừa có ý nghĩa là thanh thoát, thanh mảnh; từ “nao nao” trong câu thơ diễn tả thế chảy của dòng nước nhưng đồng thời diễn tả tâm trạng nao nao buồn và từ “nho nhỏ” gợi dáng nhỏ xinh xắn, vừa vặn với cảnh với tình. Khung cảnh thiên nhiên cũng theo đó mà nhỏ đi để phù hợp với tâm trạng con người: “ngọn tiểu khê” – dòng suối nhỏ, phong-cảnh thanh thoát, dịp cầu “nho nhỏ” lại nằm ở “cuối ghềnh” ở phía xa xa,… Cảnh và người như có sự tương liên để giao hòa trong bầu không khí bâng khuâng, lưu luyến, khe khẽ sầu lay. Có thể mớ hồ cảm nhận được cảnh vật đang tạo ra dự cảm về những sự việc sắp xảy ra.
 
Đoạn trích Cảnh ngày xuân có bố cục cân đối, hợp lí. Mặc dù không thật rõ ràng nhưng cũng có thể nói đến kết cấu ba phần: mở đầu, diễn biến và kết thúc. Nguyễn Du đã cho thấy một nghệ thuật miêu tả thiên nhiên điêu luyện, sắc sảo. Trong đoạn trích, mặc dù chủ yếu là miêu tả cảnh ngày xuân nhưng vẫn thấy sự kết hợp với biểu cảm và tự sự (diễn biến cuộc tảo mộ, du xuân của chị em Thúy Kiều, dự báo sự việc sắp xảy ra).
 
“Cảnh ngày xuân” là một trong những đoạn thơ tả cảnh hay nhất trong “Truyện Kiều” của Nguyễn Du. Đọc đoạn trích, người đọc không chỉ trầm trồ về bức tranh thiên nhiên trong sáng vô ngần mà còn cảm nhận được vẻ đẹp trong một lễ hội truyền thống đầy ý nghĩa của cha ông: tiết Thanh minh. Và qua đây, Nguyễn Du cũng thể hiện nét tài hoa trong việc dựng lên một bức tranh tả cảnh ngụ tình tinh tế,… Với những điều đó, “Cảnh ngày xuân” sẽ luôn sống lại trong lòng người yêu thơ vào mỗi dịp đầu năm khi chúa xuân về với đất trời.
 
Bài làm 3
 
Nguyễn Du là một đại thi hào, một danh nhân văn hóa thế giới ông đã để lại nhiều tác phẩm hay cho nhân loại cũng như cho nền thi ca Việt Nam. Trong đó tác phẩm Truyện Kiều là một tuyệt phẩm vô cùng độc đáo đã làm rung động lòng người vô cùng mãnh liệt.
 
Trong tác phẩm này có nhiều đoạn trích thể hiện được cái tâm cái tài của Nguyễn Du dành cho nhân vật Thúy Kiều, cũng như trong việc tả cảnh ngụ tình, khả năng chơi chữ tài tình của tác giả.
 
Đoạn trích “Cảnh ngày xuân” là đoạn trích hay thể hiện nét đẹp của mùa xuân trong tết thanh minh, khi Thúy Kiều và Thúy Vân đi hội. Bằng ngòi bút tinh tế, điêu luyện của mình tác giả đã khắc họa lên một bức tranh mùa xuân lung linh sắc màu, làm say đắm lòng người, thể hiện được cái tài quan sát tinh tế của tác giả Nguyễn Du
 
Mùa xuân là đề tài không mới, vì nó là nguồn cảm hứng bất tận của thi ca. Tuy nhiên, mỗi tác giả lại có những sự quan sát, miêu tả về mùa xuân theo một cách riêng biệt của mình. Với tác giả Nguyễn Du, mùa xuân gắn liền với tâm trạng của con người. Bao trùm lên toàn bộ đoạn trích là một hình về mùa xuân thiên nhiên tươi đẹp, nhưng vẫn có những gam màu buồn đặc biệt là khi hoàng hôn buông xuống, những màn lễ hội bắt đầu tan, thể hiện một tương lai nhiều u ám cho nhân vật chính Thúy Kiều của chúng ta.
 
Trong khổ thơ đầu tiên tác giả đã sử dụng những từ ngữ vô cùng tinh tế, mượt mà để vẽ lên một bức tranh mùa xuân xinh đẹp, thanh khiết như một cô thiếu nữ tuổi vừa chớm nở đang e ấp trong nắng gió của cuộc đời.
 
“Ngày xuân con én đưa thoi
Thiều quang chín chục đã ngoài sáu mươi
Cỏ non xanh rợn chân trời
Cành lê trắng điểm một vài bông hoa”
 
Không gian đất trời bao la, thi vị nhiều chất thơ, cỏ non xanh mệ mải chảy thẳng thành một thảm cỏ dài tới chân trời, thể hiện sự rộng lớn của mùa xuân. Trên bầu trời những đàn chim én chao lượn báo hiện tin vui mùa xuân đang đến, một mùa xuân ấm áp, nhiều sức sống, đang về. Với hai từ “đưa thoi” tác giả muốn nói lên sự gấp gáp, nhanh nhẹn sự bận rộn của đàn chim én trong việc báo hiệu mùa xuân về.
 
Chỉ bằng vài câu thơ mở đầu thôi nhưng Nguyễn Du đã thật tài tình khi vẽ lên một bức tranh mùa xuân vô cùng tươi đẹp. Nghệ thuật sử dụng từ ngữ làm nét chấm phá được tác giả sử dụng dứt khoát khiến cho câu thơ vừa dịu dàng, vừa mềm mại nhưng cũng tràn ngập sự nhựa sống. Màu xanh luôn là màu thể hiện cho sự tươi sáng, màu của hy vọng, màu của sự sống.
 
Trên nền cỏ xanh mơn man, hữu tình đó trên những cành lê thanh gầy, khẳng khiu nay đã có những bông hoa nhỏ xinh màu trắng điểm mình trên đó. Hình ảnh những bông hoa lê màu trắng hiện lên trên bức tranh mùa xuân tươi xanh, thể hiện cho sự tinh khiết, trắng trong, làm cho bức tranh này trở nên thi vị và trữ tình hơn bao giờ hết.
 
“Thanh minh trong tiết tháng ba
Lễ là tảo mộ, hội là đạp thanh
Dập dìu tài tử giai nhân
Ngựa xe như nước áo quần như nêm”
 
Trong tiết trời của lễ hội thanh minh mùa xuân, những người con gái nam thanh nữ tú đã kéo nhau đi chơi xuân, những câu nói, tiếng cười đùa của họ làm cho không khí mùa xuân trở nên ấp áp, vui vẻ hơn bao giờ hết. Sức sống mãnh liệt của thiên nhiên như tràn ngập vào tâm hồn của con người. Nguyên Du đã khéo léo khi sử dụng những hình ảnh có tính chất gợi cảm khiến cho người nghe người đọc cảm giác được như chính mình đang có mặt trong bức tranh mùa xuân của tác giả vậy.
 
“Tà à bóng ngả về tây
Chị em thơ thẩn dan tay ra về
Bước dần theo ngọn phong khê
Lần xem phong cảnh có bề thanh thanh”
 
Trong khổ thơ này những câu thơ trở nên trầm hẳn xuống, giọng thơ nhẹ nhàng, mang nỗi buồn man mác, khiến cho tâm trạng con người cũng buồn hơn. Như có một sự nuối tiếc, khi ngày vui qua mau. Tác giả Nguyễn Du đã sử dụng từ láy “tà tà” để nói lên hình ảnh ánh nắng đang tắt dần bóng tối dần dần bao phủ.
 
Hình ảnh Thúy Kiều và Thúy Vân “thơ thẩn” kéo tay nhau ra về thể hiện tâm trạng luyến tiếc, nấn ná chưa muốn rời đi, chưa muốn ra khỏi vùng đông vui này.
 
Trong đoạn trích “Cảnh ngày xuân” này tác giả Nguyễn Du đã vô cùng thành công khi khắc họa lên một mùa xuân tươi vui căng tràn nhựa sống, nhưng trong xen lẫn trong bức tranh mùa xuân tươi vui, nhộn nhịp đó tác giả vẫn xen lẫn vào đó những muộn phiền ưu tư của riêng mình. Nó như một điều gì đó dự báo tương lai của Truyện Kiều, cũng như thể hiện tâm trạng của tác giả dành cho thời thế, cho nhân vật của mình.
 
Trong đoạn trích tác giả đã vô cùng thành công trong phong cách sử dụng từ ngữ của mình, thể hiện sự tinh tế trong quan sát, khi miêu tả về mùa xuân của tác giả Nguyễn Du.

Leave a Comment

Your email address will not be published.

Xem thêm
Scroll to Top